Clematis snoeien hangt volledig af van de snoeigroep. Vroegbloeiers (groep 1) snoei je nauwelijks en alleen direct na de bloei, grootbloemige clematissen die in mei–juni bloeien (groep 2) knip je in februari–maart licht terug, en zomerbloeiers (groep 3) zet je in februari–maart flink terug tot ongeveer 20–40 cm boven de grond.
Snoei je een vroegbloeier in de winter, dan knip je alle bloemknoppen weg. Laat je een zomerbloeier ongesnoeid, dan bloeit hij alleen nog bovenin, boven een kale bos oude stengels. Daarom eerst uitzoeken welke clematis je hebt.
Clematis in één oogopslag
| Kenmerk | Clematis |
|---|---|
| Latijnse naam | Clematis (o.a. C. montana, C. alpina, C. viticella en grootbloemige hybriden) |
| Standplaats | Kop in de zon of halfschaduw, voet koel en beschaduwd |
| Grond | Humusrijk, vochthoudend maar goed doorlatend; kalk mag |
| Hoogte (richtlijn) | Ongeveer 2–4 m; C. montana tot ongeveer 8 m of meer |
| Bloei | Afhankelijk van de soort van maart tot in september |
| Winterhard | De meeste soorten ja; wintergroene C. armandii wil een beschutte plek |
| Snoeien | Per snoeigroep: na de bloei (groep 1) of februari–maart (groep 2 en 3) |
De drie snoeigroepen
Staat het etiket er nog bij, dan staat de snoeigroep er vaak op. Zo niet, kijk dan naar het moment van bloeien. Dat zegt bijna altijd genoeg.
| Groep | Bloeit | Voorbeelden | Wanneer snoeien | Hoe ver |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Vroeg voorjaar tot eind mei, op oud hout | C. montana, C. alpina, C. macropetala, C. armandii | Direct na de bloei, mei–juni | Alleen te lange of dode ranken; niet nodig elk jaar |
| 2 | Mei–juni, vaak tweede bloei in de nazomer | Grootbloemige hybriden zoals ‘Nelly Moser’ en ‘The President’ | Februari–maart | Licht: tot boven het eerste paar dikke, gezonde knoppen |
| 3 | Juni of juli tot september, op nieuw hout | C. viticella-rassen zoals ‘Etoile Violette’, ‘Jackmanii’, C. tangutica | Februari–maart | Flink: alle stengels terug tot ongeveer 20–40 cm |
Vuistregel bij twijfel: bloeit hij vóór juni en daarna niet meer, dan is het groep 1. Bloeit hij pas vanaf de zomer, dan groep 3. Daartussenin met grote schotelbloemen is meestal groep 2. Weet je het echt niet, snoei dan een jaar niet en kijk waar de bloemen verschijnen.
Clematis snoeien, stap voor stap per groep
Gebruik een scherpe snoeischaar en knip net boven een knoppenpaar. In de snoeikalender vind je de snoeimomenten van je andere klimplanten en heesters op een rij.
Groep 1: vroegbloeiers
- Wacht tot de bloei voorbij is, meestal eind mei of juni.
- Knip ranken die te ver doorschieten (over de dakgoot, door de buren) terug tot waar je ze wilt hebben.
- Haal dode, bruine stengels weg.
- Is een C. montana volledig verwilderd, dan kun je hem na de bloei hard terugzetten. Reken dan wel op een jaar weinig bloemen.
Let bij een dichte montana tegen een schutting op nesten: in mei–juni zitten daar vaak vogels in. Broedende vogels zijn wettelijk beschermd, dus wacht dan met knippen.
Groep 2: grootbloemige
- Snoei in februari of begin maart, als de knoppen zichtbaar dikker worden.
- Begin bovenaan elke stengel en loop naar beneden tot je het eerste paar dikke, gezonde knoppen tegenkomt. Knip net daarboven.
- Knip dode stengels (bruin, droog, zonder knoppen) weg.
- Na de eerste bloei kun je de uitgebloeide bloemen met een stukje stengel wegknippen. Dat helpt bij een tweede bloei in de nazomer.
Groep 3: zomerbloeiers
- Snoei in februari tot begin maart.
- Knip alle stengels terug tot ongeveer 20–40 cm boven de grond, net boven een paar sterke knoppen.
- Haal het oude, droge stengelpakket voorzichtig uit het rek of de schutting.
- Bind de nieuwe scheuten in april–mei een paar keer aan, dan verdeelt de plant zich mooi.
Tip: Nieuw geplante clematissen, van welke groep ook, knip je het eerste voorjaar na het planten terug tot ongeveer 30 cm. Dan vertakt de plant vanaf de basis in plaats van één lange sliert te worden.
Clematis planten: diep en met een koele voet
Plant clematis het liefst in het voorjaar (april–mei) of in de vroege herfst (september–oktober), als de grond nog warm is. Planten uit pot kunnen in principe het hele jaar, behalve bij vorst of hitte.
- Zet de pot een uur in een emmer water tot er geen luchtbellen meer opstijgen.
- Graaf een ruim plantgat van ongeveer 40 x 40 cm en meng er compost door.
- Plant ongeveer 5–10 cm dieper dan de plant in de pot stond. Er komen dan slapende knoppen onder de grond te zitten. Gaat een plant door clematisverwelkingsziekte bovengronds onderuit, dan loopt hij vanuit die knoppen weer uit.
- Plant schuin naar het rek toe, ongeveer 30 cm uit de muur of schutting. Direct tegen een muur is de grond vaak kurkdroog.
- Zorg voor een koele voet: lage vaste planten ervoor, een tegel of een laag mulch over de wortels. De ranken willen licht, de wortels niet.
Wil je een schutting of muur in één keer begroeien met meerdere soorten, lees dan ook klimplanten voor een schutting.
Water en voeding
Clematis is een flinke drinker. Vooral het eerste jaar en in droge periodes geef je één à twee keer per week een ruime gieter aan de voet, liever veel ineens dan elke dag een scheutje. Een laag compost of bladaarde in het voorjaar voedt en houdt de grond koel. In een pot (liefst minimaal ongeveer 40 liter) geef je van april tot juli om de twee weken een vloeibare mest voor bloeiende planten.
Problemen en ziekten
- Clematisverwelkingsziekte: een hele scheut of de hele plant hangt binnen een paar dagen slap, vaak vlak voor de bloei. Treft vooral grootbloemige hybriden. Knip aangetaste stengels terug tot in gezond weefsel, desnoods tot de grond. Diep geplante clematissen lopen meestal opnieuw uit.
- Bloeit niet: meestal op het verkeerde moment gesnoeid (groep 1 of 2 in de winter flink teruggezet) of een te schaduwrijke plek.
- Kaal onderin: typisch voor ongesnoeide groep 3 en 2. Snoei groep 3 elk jaar laag; zet er bij groep 2 lage planten voor.
- Meeldauw: wit poeder op het blad in de nazomer, vooral bij droogte aan de wortels. Meer over oorzaken en aanpak lees je bij meeldauw.
- Slakken: vreten jonge scheuten in het voorjaar. Bescherm de voet met een kraag of zoek ze ’s avonds af.
Clematis bevat stoffen die de huid kunnen irriteren en is giftig bij opeten. Draag handschoenen bij het snoeien als je een gevoelige huid hebt.
Clematis combineren in de border
Clematis hoeft niet tegen een muur. Groep 3-soorten, vooral de kleinbloemige viticella’s, zijn ideaal om door een roos, een vroegbloeiende heester of over een obelisk in de border te laten groeien. Omdat je ze elk voorjaar laag terugzet, verstikken ze de gastheer niet. Combineer een roze klimroos met een donkerpaarse viticella, of laat een witte clematis door een donkere taxus klimmen. Voor de voet werken vrouwenmantel (Alchemilla mollis), geraniums en lage hosta’s goed: ze houden de grond koel.
Veelgestelde vragen
Welke snoeigroep heeft mijn clematis?
Kijk naar de bloeitijd. Bloeit hij vóór juni en daarna niet meer, dan is het groep 1. Grote bloemen in mei–juni met soms een nabloei is groep 2, bloei vanaf de zomer is groep 3. Twijfel je, snoei dan een jaar niet en kijk waar de bloemen komen.
Kun je clematis in de herfst snoeien?
Groep 3 kun je in de herfst al wat inkorten om het rommelige pakket kwijt te raken, maar de echte snoei doe je in februari–maart. Groep 1 en 2 snoei je in de herfst beter niet, omdat je dan bloemknoppen of knoppen voor volgend jaar wegknipt.
Waarom gaat mijn clematis ineens slap hangen?
Plotseling verwelken van een of meer scheuten wijst meestal op clematisverwelkingsziekte. Knip de aangetaste delen weg tot in gezond weefsel. Als de plant diep genoeg geplant is, loopt hij vaak vanaf onder de grond opnieuw uit.
Kan clematis in een pot?
Ja, mits de pot groot is (liefst ongeveer 40 liter of meer), de wortels koel blijven en je regelmatig water en voeding geeft. Compacte rassen en groep 3-soorten doen het het best. Zet de pot in de winter tegen de muur.
